Бишбалта (татар телендә)

«Бишбалта бистәсенең остазлары» исемле хәйкәл салу идеясы Казан Адмираллыгын 300-еллык бәйрәм уздырганда туды. Адмирал бистәсе Идел белән Казан елгалар кушылган урынында Бишбалта исемле татар авылы янында барлыкка килә. Бишбалта авылы IX-X гасырларда нигезләнә. Аны, бер ривәят бунча, биш балта остазлары башлады: беренче йортны алар бу якларга бай сәүдәгәрдән качкан чибәркәй Айсылу һәм аның яратканы Шункарга төзиләр. Авылның исемен остазлар фидәкарь булышкан эш коралы – балта – исеме белән ата башлана. 

Агачтан сыйфатлы йортлар, кораблар төзүче Бишбалта остазларының даннары еракка тарала. Алар Казан ханлыгын төзүдә катнашалар, Казан кирмәнен салуда булышалар. 1552 елда Бишбалтачылар Иван Куркыныч гаскәрләре белән беренчедән очрап сугышалар. 1718 елда Петр Беренче Бишбалта җирендә Адмиралтейство төзи һәм Персияны  җиңергә дип xәрби кораблар эшләтә. Ләкин 1829 елда Адмиралыкны Астрахан шәһәренә күчерәләр. Казанда урнашкан Адмираллыгы эшләү дәверендә 400 дән артык кораблар эшләнә. Адмиралтейство төзүе яңа һөнәрчеләр, мануфактуралар барлыкка килә. Җилкәннәр ясау өчен җитен комбинатын ачыла. Күн артельләре помпалар, каешлар ясау өчен күн эшкәртә торган мануфактура эшли башлады. Тимер, чуен  кирәк-яракны,  корабны коралландыру хәстәрен һәм дары заводлары барлыкка киләләр. Агач кисүчеләр, агач эшкәртүчеләр, лашманчылар артелләре ачыла. 

1917 елның революциядан соң Адмираллык бистәсе эшчеләре һәм пролетариат Казан каласында Совет хөкүмәтен урнаштырырга булыша. 1918 елда Бишбалталылар Колчак һәм ак чехларга каршы көрәшәләр. Совет чорларда Адмираллык төбәгендә боралак, санитар җайлармалар, медицина җиһазлар, подшипник заводлары; 5-нче төзелеш тресты; җитен, сиркә һәм 8-нче мех фабрикасы; Урак һәм Чүкеч заводы эшли. Совет Союзы җимерелү белән Адмираллыкта урнашкан бөтен җитештерү җыентыклар ябылып юкка китә. Бүгенге көндә Бишбалта бистәсе яшәү һәм туристлык өчен Казанның Идел елгасына һәм Казан кирмәнгә матур караулары өчен танала.

Бишбалта турында күбрәк маглуматны татар Википидиясында таба алырсыз.

Татарның башка бердән бер хөнәре – милли декоратив халык сәнгәте – каюлы күн техникасы – турында беләсегез килсә, бу сайтның башка битенә кереп укый аласыз (бәлки ул инглиз телендә генә язылган).